💬 Nhắn Zalo

Sức khoẻ · 21 tháng 9 2026 · 4 phút đọc

Căng thẳng kéo dài trả giá bằng thân thể — bốn chỗ hay hiện ra trước

Tâm trạng không nằm riêng trong đầu. Nó hiện lên vai, lên bụng, lên hơi thở và lên giấc ngủ.

Có một điều tôi nói trong hầu hết các khoá: tâm trạng chiếm hơn tám mươi phần trăm tác dụng của buổi tập. Người đến lớp trong trạng thái căng thẳng, dù tập đúng động tác, kết quả vẫn kém xa người đến trong trạng thái thoải mái. [kinh nghiệm]

Và ngược lại — căng thẳng kéo dài để lại dấu vết rất rõ trên thân thể.

Bốn chỗ hay hiện ra trước

1. Vai và hàm. Người căng thẳng thường nhô vai lên và siết hàm mà không biết. Cuối ngày thấy nặng gáy, có người đau đầu vùng thái dương, có người mòn răng vì nghiến răng ban đêm.

2. Hơi thở. Thở nông ở ngực, ngắn và nhanh. Kiểu thở này lại báo ngược cho hệ thần kinh rằng đang có nguy hiểm — thành một vòng lặp. [quan điểm ngành]

3. Bụng. Hệ tiêu hoá chỉ chạy tốt khi cơ thể thấy an toàn. Căng thẳng dài ngày hay đi kèm đầy bụng, ăn không ngon, đau âm ỉ vùng trên rốn, hoặc đi ngoài thất thường.

4. Giấc ngủ. Khó vào giấc, hoặc tỉnh giữa đêm rồi đầu chạy tiếp.

Ngồi vững, vai mở, thở dài — bài đơn giản mà làm được mỗi ngày
Ngồi vững, vai mở, thở dài — bài đơn giản mà làm được mỗi ngày

Vì sao Yin hợp với nhóm này

Trong lớp, tôi thấy nhiều người sau ngày căng thẳng lại chọn tập thật mạnh để "xả". Xả xong thì hưng phấn, nhưng tối đó ngủ còn khó hơn.

Yin đi hướng khác: chậm lại, thở dài ra, giữ yên. Nó không "xả" mà hạ nhiệt. Và điều quan trọng nhất mà Yin dạy — thứ khó nhất với người bận rộn — là ở yên được với chính mình trong ba phút. [kinh nghiệm]

Nhiều người mới tập nói với tôi rằng ba phút đầu tiên là ba phút khó chịu nhất họ từng trải qua. Sau vài tuần, đó lại là phần họ mong nhất trong ngày.

Bài ba phút dùng được ở bất cứ đâu

Không cần thảm, không cần thay đồ. Làm giữa hai cuộc họp, làm trong xe trước khi vào nhà:

  1. Ngồi thẳng, hai chân chạm đất, hai tay đặt lên đùi.
  2. Thở vào đếm 4, thở ra đếm 6 — 10 nhịp. Thở ra dài hơn là chi tiết quan trọng nhất.
  3. Thôi đếm, ngồi yên 1 phút, chỉ nhìn hơi thở đi vào và đi ra.

Ba phút này không giải quyết được việc đang làm bạn lo. Nhưng nó đổi trạng thái cơ thể trước khi bạn quay lại giải quyết — và đó là khác biệt lớn.

Gọi tên cảm xúc — một mẹo nhỏ mà tôi hay dùng

Khi thấy bực hoặc lo, thay vì cố dẹp nó đi, hãy gọi đúng tên nó trong đầu: "À, mình đang bực." · "Mình đang lo chuyện tiền."

Trong các buổi thiền tôi dẫn, học viên báo lại rằng chỉ riêng việc gọi tên đã làm cảm giác dịu đi đáng kể. [kinh nghiệm] Cái gì được gọi tên thì bớt mơ hồ, mà bớt mơ hồ thì bớt đáng sợ.

Bốn việc nền

  1. Ngủ đủ và đúng giờ — nền của mọi thứ.
  2. Vận động mỗi ngày, kể cả chỉ là đi bộ.
  3. Giữ một khoảng trống trong ngày không có màn hình — dù chỉ mười lăm phút.
  4. Nói chuyện với người thật. Cô đơn kéo dài là một loại căng thẳng ít được gọi tên.

Khi nào cần người chuyên môn

Yoga và thiền hỗ trợ tốt cho căng thẳng thường ngày. Nhưng nếu bạn có:

  • Buồn bã kéo dài trên hai tuần, mất hứng thú với mọi thứ
  • Mất ngủ nặng, sụt cân, không làm nổi việc thường ngày
  • Ý nghĩ làm hại bản thân

thì đó là lúc cần bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý — nhanh chóng và không ngại ngần. Đây là bệnh, và bệnh thì có người chữa. Đừng cố tự vượt qua một mình.

Bạn đang căng thẳng vì chuyện gì, và cơ thể bạn đang phản ứng ở chỗ nào — vai, bụng, hay giấc ngủ? Nhắn Zalo kể tôi nghe. Có khi chỉ cần một bài mười lăm phút mỗi tối là đủ cho giai đoạn này.

Bài viết chia sẻ kinh nghiệm huấn luyện và quan điểm nghề, không thay thế chẩn đoán hay điều trị của bác sĩ, chuyên gia tâm lý.

Đặng Kim Toàn
Đặng Kim Toàn

Chuyên gia Yoga trị liệu · Nhà đào tạo huấn luyện viên Yoga · Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Yoga TP Hải Phòng. Có câu hỏi về bài viết này? Nhắn Zalo 0845 679 999.

← Xem tất cả bài viết